Afgelopen zomer ben ik opgenomen in de katholieke kerk en één van de eerste dingen die ik leerde was hoe je de Communie eerbiedig kunt ontvangen. In de praktijk betekende dat staand en op de hand. Je handen vormen een troon waarop de Heer kan plaatsnemen. Het duurde niet lang voordat ik van die praktijk ben afgestapt. In de week na mijn Vormsel ging ik namelijk op vakantie in Duitsland en woonde daar een H. Mis bij in de Abdijkerk van de Benedictijnen, bij wie we toen te gast waren. En daar ging iedereen knielend ter Communie, gebruikmakend van de zeventiende eeuwse barokke marmeren communiebanken. Ik merkte dat die manier van ontvangen veel plezieriger was en vond het jammer dat de mooie communiebanken in de St. Jozef nooit gebruikt worden. Maar goed, de cultuur in Nederland is nou eenmaal anders dan in Zuid-Oost Beieren en daarmee moet ik gewoon leren leven.
Voor mij is het een teken van eerbiedigheid om de Heer op de tong te ontvangen, maar ik denk niet dat mensen die op de hand ontvangen daarmee oneerbiediger zijn naar de Heer toe. Eerbiedigheid zit in je hart, en niet aan de buitenkant. Eén vorm kan nooit oneerbiediger zijn dan de andere vorm, gewoonweg omdat je zelfs in de meest ‘eerbiedige’ vorm een compleet gebrek aan eerbied kunt tonen. Het geloof zit niet aan de buitenkant en is niet gevat in regeltjes en gebruiken.
Ik vind het jammer dat je gelijk voor ultraorthodox wordt aangezien als je staand en op de tong de Communie ontvangt. Ik heb mijn persoonlijke redenen om dat zo te willen, en ultraordoxie of het feit dat ik een neophyt ben heeft daar niet direct iets mee te maken. Voor mij uit mijn communicatie zich altijd in lichaamstaal. Als ik tijdens de Mis in gesprek ben met de Heer, dan kniel ik bij een gebed, ik sta wanneer de Heer geloofd wordt, en ik zit wanneer ik luister naar de priester of het Woord. Ik kan bijna niet anders. Als ik blij ben en dat wil uiten sta ik op, ik heb als protestant geleerd te knielen als ik zelf het woord to God richt. Dat zit zó ingebakken! Die lichaamstaal was ook voor mij een van de redenen om niet meer aan te gaan aan het protestantse Avondmaal toen ik zelf nog protestant was. Ik had zo mijn twijfels bij het sacrament zelf, maar het ritueel zelf werkte ook niet mee: je moet aan een tafel gaan zitten en als je aan de beurt bent, pak je een stukje brood en daarna krijg je een slokje wijn wat je ter plekke, aan tafel, consumeert, zwijgend met de rest, die kijkt alsof er net iemand overleden is. Van het blij zijn om het feit dat Christus gestorven, begraven en weer opgewekt is komt dan niet veel terecht.
In de katholieke kerk zijn er kennelijk mensen geweest die op een opzichtige manier op een opzichtige, misschien wel hoogmoedige manier deelnamen aan de H. Mis. Dit heeft ervoor gezorgd dat, bij veel katholieken, door alleen al het zien van een mantilla of tongcommunie, een hoop pijn en leed terugkomt van vroeger. Er wordt een wond opengereten. En dat vind ik jammer. Ik weet niet wat er zich vroeger allemaal heeft afgespeeld, maar er zijn een hoop mensen die de jaren zestig van dichtbij meegemaakt hebben en daar krassen en schrammen aan over gehouden hebben.
Het Vaticaan en hoge Vaticaanse prelaten geven aan, dat de voorkeur uitgaat naar tongcommunie en dat handcommunie een uitzondering is. En meteen zie je een groep Nederlanders gal spuwen, omdat bovengenoemd oud zeer naar boven komt. Het Vaticaan communiceert richting wereld, waar weinig mensen van dat soort nieuws op kijken, of oud zeer voelen. Ik weet niet in hoeverre het Vaticaan van het sentiment in met name Nederland op de hoogte is en in hoeverre daarmee rekening gehouden moet worden, zou ze het wel weten. Ik vind het lastig om zo tussen twee vuren te staan.
Een tijdje geleden stond de opvatting van de nieuwe prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst, de Spaanse kardinaal Cañizares, op alle orthodox-katholieke blogs en veel katholieke nieuws-sites. Ik zal een stukje citeren van de website van Katholiek Nederland, uit een artikel dat in december verscheen:
“Knielen en communiceren zijn “een uiting van geloof van een mens, die zich voor God neerwerpt, omdat hij weet dat alles van Hem komt”, zei Cañizares eergisteren in de Spaanse krant La Rázon. De mens breng daarmee volgens hem tot uiting dat hij ‘sprakeloos’ is en ‘ontsteld door de heerlijkheid van God, zijn goedheid en zijn barmhartigheid’.
[...]
Door de communie op de tong te ontvangen en daarbij te knielen, werpt men zich in aanbidding neer voor de heerlijkheid van God. Die lichaamshouding geeft ook uiting aan het geloof in de werkelijke tegenwoordigheid van Christus in de eucharistie, aldus Cañizares.
Bron: Katholiek Nederland, ‘Handcommunie geen vergelijk met tongcommunie‘.
Ik ben het met de kardinaal eens, maar ik zie ook hoe mensen met bepaalde nieuwe ontwikkelingen worstelen. Ik denk niet dat, wanneer deze mensen weten waarom ik het met de kardinaal eens ben en waarom de kardinaal zegt wat hij zegt, dat ze zich nog steeds ‘overvallen’ voelen. Heel veel mensen denken – ten onrechte – dat er heel veel ‘regeltjes van Rome’ zijn, en dat we ons daar in de jaren zestig ‘met succes’ van losgerukt hebben.
En dan zie je het verschil in cultuur escaleren. Katholieken in Nederland hebben bijna drie eeuwen lang hun geloof niet publiekelijk mogen uitoefenen in een door protestanten gedomineerd gebied. Logisch dat Nederlandse katholieken zwaar beïnvloed zijn door het protestantse denken. In het buitenland staat Nederland bekend als een ‘calvinistisch land’. En de meeste katholieken nu hebben dat niet eens in de gaten.
De ‘regels’ waar Rome het over heeft zijn richtlijnen. Het zijn geen wetten waar geen flexibiliteit in zit, in het Vaticaan zijn ze niet door het calvinisme beïnvloed. Alle richtlijnen hebben een reden, zijn een uiting van een bepaalde devotie of spiritualiteit die niet van bovenaf kan worden opgelegd. Er ontstaan problemen wanneer mensen het idee achter richtlijnen niet oppikken, dan kom dit al gauw over als ‘opgelegde regeltjes van Rome’, waartegen je je zoveel mogelijk moet verzetten.
Er is niks mis met het calvinistische gedachtengoed of de cultuur. Er is niets mis met het systeem van een synode die bindende regels op kan leggen aan het ‘kerkverband’. Het wordt alleen problematisch, denk ik, wanneer je als katholiek gaat denken dat katholieken ook zo met regels om gaan of zouden moeten omgaan. Dat is namelijk niet zo.
Een bisschop heeft autonoom leergezag en de vrijheid om de regels op zijn eigen manier in te vullen, aangepast aan de plaatselijke omstandigheden. Daarnaast beschikt een katholiek over een geweten dat uiteindelijk meer gezag heeft dan de paus en alle bisschoppen bij elkaar (een uitspraak van kardinaal Newman). En dus zijn zulke regeltjes nooit een ‘bedreiging’ omdat je vrij bent om -welliswaar binnen bepaalde grenzen – regels op je eigen manier in te vullen, mits je je maar verdiept in het waarom van regels en anderen vrij laat om de regels op hun manier in te vullen. Met andere woorden: je moet je geweten wel blijven vormen door je in het ‘waarom’ te verdiepen.
Ik heb geluk dat tongcommunie normaal is in onze parochie. Toch voeg ik me naar de meerderheid en ontvang niet op de tong. Dat heeft als reden dat knielen op de stenen grond voor de priester de rij erg ophoudt (los nog van het feit dat mijn knieën dat niet aankunnen). Daarnaast zorg je voor onrust doordat je iets anders doet dan de rest. De priester moet maar net weten dat je gaat knielen. Er is een risico dat er iets mis gaat in de communicatie, vooral als je een hybride vorm van staand op de tong ontvangen gebruikt. Ik moet er niet aan denken dat hierdoor de Eucharistische Heer op de grond valt. Ik kniel als ik in de gelegenheid ben om te knielen, bijvoorbeeld als ik de H. Mis die door de bisschop in het bisschopshuis gevierd wordt bij zou wonen.
Persoonlijk geloof ik dat ik door te knielen laat zien tegenover de Heer wie er de geringste is, de kleinste. Door op de tong te ontvangen laat ik aan de Heer zien dat ik 100% van Hem afhankelijk ben in het leven, als Hij mij niet voedt, sterft mijn ziel, dat word ik een zombie. Los van dat vind ik het ontvangen op de tong ook veel intiemer dan op de hand ontvangen en ik kan me veel beter aan de Heer overgeven wanneer ik op de tong ontvang dan wanneer ik op de hand ontvang. Merk op dat dit voor mij niet direct iets met ‘eerbiedigheid’ te maken heeft! In de tussentijd probeer ik op de tong te ontvangen wanneer dat kan, desnoods ga ik ervoor naar de Latijnse Mis, en bid en hoop ik dat de gevoeligheden rondom dit onderwerp wat weg-ebben doordat er genoeg tijd verstreken is tussen toen en nu om pijnlijke gebeurtenissen uit het verleden achter ons te laten.
Popularity: 2%
No related posts.